Có bao giờ bạn thấy mình bận từ sáng đến tối, nhưng khi ngày khép lại, lại chẳng nhớ đã có lúc nào thật sự thảnh thơi? Bữa cơm vừa ăn vừa xem điện thoại, cuộc trò chuyện bị ngắt giữa chừng vì một tin nhắn, còn những điều mình thích thì cứ hẹn đến khi rảnh. Lối sống chậm được nhiều người tìm đến từ những cảm giác rất quen thuộc ấy, mong có thêm thời gian để chú ý đến bản thân và những gì đang diễn ra quanh mình. Nhưng sống chậm là gì, và liệu một người vẫn phải đi làm, lo toan mỗi ngày có thể bắt đầu từ đâu?
Lối sống chậm là gì?
Hiểu về lối sống chậm
Lối sống chậm (slow living) là cách dành sự chú ý nhiều hơn cho thời gian và những lựa chọn của mình. Bạn không cần kéo dài mọi việc hay biến một ngày bận rộn thành một ngày thật thảnh thơi. Đôi khi, sống chậm chỉ là ăn một bữa cơm mà không liên tục nhìn điện thoại, nghe người thân kể hết câu chuyện hoặc làm xong việc trước mắt rồi mới chuyển sang việc tiếp theo.
Sống chậm cũng không đồng nghĩa với việc ngừng cố gắng. Bạn vẫn có thể yêu công việc, đặt mục tiêu lớn và làm hết sức để đạt được điều mình mong muốn. Điểm khác nằm ở chỗ bạn hiểu vì sao mình theo đuổi những điều ấy, thay vì luôn cảm thấy phải bận rộn hoặc phải tiến nhanh bằng người khác.
Có những giai đoạn cuộc sống không cho phép mình thong thả hơn. Buổi sáng vẫn phải ra khỏi nhà đúng giờ, công việc vẫn có hạn hoàn thành và gia đình vẫn cần được chăm lo. Nhưng ngay trong nhịp sống ấy, bạn có thể tìm một khoảng dừng để nhận ra việc nào cần ưu tiên, điều gì có thể để sau và lúc nào bản thân đã mệt.
Nguồn gốc và sự phát triển của lối sống chậm
Khi nói về nguồn gốc của lối sống chậm, người ta thường nhắc đến phong trào Slow Food ở Ý. Năm 1986, việc mở một nhà hàng thức ăn nhanh gần Bậc thang Tây Ban Nha tại Rome đã làm dấy lên những cuộc phản đối. Với những người khởi xướng, bữa ăn không chỉ để ăn cho xong rồi vội vàng quay lại công việc. Họ muốn gìn giữ niềm vui thưởng thức món ăn, sự gắn bó với thực phẩm địa phương và thời gian ngồi bên nhau. Đến năm 1989, bản tuyên ngôn Slow Food được ký tại Paris, đưa phong trào đến với nhiều người hơn.
Từ câu chuyện trên bàn ăn, tinh thần sống chậm dần được nhắc đến trong cách con người làm việc, nghỉ ngơi, nuôi dạy con và sử dụng thời gian mỗi ngày. Cuốn In Praise of Slow của Carl Honoré, xuất bản năm 2004, cũng góp phần đưa những suy nghĩ ấy đến gần hơn với độc giả trên thế giới.
Ngày nay, lối sống chậm không gắn với một nếp sinh hoạt cố định. Với người này, đó là tự nấu bữa tối sau giờ làm; với người khác, đó là để cuối tuần bớt kín lịch hoặc dành trọn sự chú ý cho một cuộc gặp. Mỗi người có điều kiện sống khác nhau, nên cách chậm lại cũng không cần giống nhau.
Vì sao lối sống chậm ngày càng được quan tâm?
Nhiều người tìm đến lối sống chậm sau khi nhận ra mình đã dành quá nhiều thời gian để hoàn thành mọi việc, nhưng lại có quá ít thời gian cho những điều mình yêu quý. Công việc, mạng xã hội và các trách nhiệm thường ngày đều có chỗ trong cuộc sống. Điều khiến chúng ta mệt đôi khi là cảm giác phải theo kịp tất cả cùng một lúc.
Áp lực từ nhịp sống nhanh và văn hóa bận rộn
Công việc nối tiếp công việc, tin nhắn có thể đến cả ngoài giờ, còn trên mạng xã hội lúc nào cũng có ai đó vừa đạt thêm một cột mốc mới. Giữa những điều ấy, rất dễ nảy sinh cảm giác mình phải làm nhiều hơn mới không bị bỏ lại phía sau. Ngay cả lúc đã xong việc trong ngày, có người vẫn thấy áy náy nếu chỉ ngồi nghỉ mà chẳng làm gì “có ích”.
Mạng xã hội còn khiến việc so sánh diễn ra gần như vô thức. Nhìn thấy người khác đi du lịch, học thêm kỹ năng hay có bước tiến trong sự nghiệp, mình có thể thấy cuộc sống của bản thân đang chậm hơn, dù những gì hiện lên trên màn hình chỉ là một phần câu chuyện. Khi sự so sánh kéo dài và khiến mình mệt, sống chậm trở thành dịp để hỏi lại: điều mình đang cố theo đuổi có thật sự phù hợp với mình không?
Mong muốn cân bằng và kết nối hơn
Sau những ngày chỉ xoay quanh lịch làm việc, nhiều người nhận ra điều mình nhớ tới lại là những khoảnh khắc rất bình thường, một bữa cơm đầy đủ những khuôn mặt thân quen, buổi gặp bạn bè trò chuyện mà không phải vội về sớm, hay một tối thảnh thời được làm điều mình thích. Những điều này thực ra không đòi hỏi quá nhiều, nhưng lại dễ bị bạn gác lại mỗi khi lịch trình trở nên dày đặc.
Quan tâm đến lối sống chậm cũng là quan tâm đến cảm giác của mình trong cuộc sống hiện tại. Thành tích và điều kiện vật chất vẫn đáng trân trọng, nhưng chúng không thể thay cho một giấc ngủ đủ, một cuộc trò chuyện gần gũi hay cảm giác được nghỉ ngơi mà không thấy có lỗi.
Ý nghĩa và lợi ích của lối sống chậm
Lối sống chậm không hứa hẹn rằng mọi căng thẳng trong cuộc sống của bạn sẽ biến mất. Nhưng thứ mà bạn nhận được thường bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong cách mình đi qua một ngày, chú ý hơn đến cảm xúc của bản thân, dành thời gian cho người mình thương và nhận ra những niềm vui trước đây mình dễ lướt qua.
Hiểu bản thân hơn
Khi ngày nào cũng có quá nhiều việc cần giải quyết, chúng ta dễ quen với câu trả lời “mình ổn” mà chưa kịp xem bản thân có thật sự ổn không. Một khoảng yên tĩnh ngắn có thể giúp bạn nhận ra hôm nay mình đang vui, mệt hay cần được giúp đỡ. Càng hiểu rõ những điều ấy, bạn càng dễ biết việc gì đáng để dành sức và điều gì đang khiến mình kiệt sức.
Sống chậm lại một chút giúp chúng ta dễ dàng nhìn nhận những điểm tốt và cần cải thiện ở bản thân mình, để thay đổi dần những khuyết điểm khiến cuộc sống tốt đẹp hơn. Khi bạn nhận ra rằng mình cần ngủ sớm hơn thay vì cố làm thêm, hoặc một cuộc hẹn vốn rất vui nay lại khiến mình bận rộn hơn bình thường. Những nhận ra nhỏ ấy giúp bạn điều chỉnh cuộc sống theo cách phù hợp hơn.
Trân trọng những điều giản dị
Một tách cà phê buổi sáng, ánh nắng trên đoạn đường quen hay tiếng người thân kể chuyện trong bữa tối có thể chẳng phải điều gì đặc biệt. Nhưng nếu lúc nào cũng nghĩ đến việc tiếp theo mà quên đi cuộc sống hiện tại, sẽ khiến chúng ta rất dễ lướt qua mà không để ý. Lối sống chậm không tự tạo thêm những điều tốt đẹp cho cuộc sống, nó cho mình cơ hội hiện diện trong những khoảnh khắc vốn đã ở đó, kể cả khi ngày hôm ấy chẳng có chuyện gì đáng nhớ.
Gần gũi hơn trong các mối quan hệ
Việc bạn có mặt bên cạnh ai đó và thật sự lắng nghe vấn đề của họ là hai chuyện khác nhau. Chúng ta có thể ngồi cùng một bàn nhưng đầu óc vẫn đang suy nghĩ tới công việc, hoặc vừa nghe vừa nhìn những thông báo mới trên điện thoại. Khi chúng ta sống chậm lại, dành cho người đối diện sự chú ý trọn vẹn hơn, cuộc trò chuyện thường cũng trở nên ấm áp hơn, giúp chúng ta gần gũi hơn trong các mối quan hệ
Có thêm chỗ cho nghỉ ngơi và sáng tạo
Không phải bất cứ giây phút nào trong ngày cũng cần đem lại một kết quả cụ thể, đôi khi lối sống chậm lại một chút giúp chúng ta có thời gian tái tạo lại năng lượng. Đi dạo quanh nhà, đọc vài trang sách cho vui, hay ngồi yên một lát vẫn có giá trị có riêng chúng. Nghỉ ngơi là một nhu cầu bình thường, không phải phần thưởng chỉ được nhận khi mọi việc đã xong.
Khi đầu óc bớt bị kéo từ việc này sang việc khác, bạn cũng có thể nhìn một vấn đề rõ hơn hoặc nảy ra một ý tưởng mới. Dẫu vậy, không cần biến cả thời gian nghỉ trở thành những phút giây sống lười biếng, buông thả mà biện minh rằng để làm việc hiệu quả hơn. Hãy để những lúc nghỉ ngơi đơn giản là để bản thân mình được nghỉ sau những chuỗi ngày mệt mỏi.
Những biểu hiện của người có lối sống chậm
Nhắc đến lối sống chậm, nhiều người hình dung một cuộc sống sáng uống trà, chiều đọc sách và hiếm khi phải vội. Thực tế, người chọn cách sống này vẫn có những ngày kín lịch, vẫn lo lắng và đôi lúc bị công việc cuốn đi. Sự khác biệt thường nằm ở cách họ lựa chọn điều cần ưu tiên và dành sự chú ý cho cuộc sống đang diễn ra.
Biết ưu tiên điều quan trọng
Thời gian và sức lực của mỗi người đều có giới hạn và chúng ta cần biết ưu tiên những điều quan trọng để tránh tốn nhiều công sức vào một việc vô nghĩa. Vì thế, lối sống chậm đôi khi là biết chủ động từ chối một việc khiến bản thân mình bị quá tải, hoặc chấp nhận rằng mình không thể đáp ứng mọi mong đợi cùng lúc. Bạn tự hỏi việc gì cần thiết phải làm hôm nay, việc gì có thể để sau và điều gì mình muốn giữ lại lâu dài, hãy ưu tiên hoàn thành công việc đúng hạn để về nhà ăn tối cùng gia đình nữa nhé.
Tận hưởng hiện tại
Bạn vẫn cần lên kế hoạch cho tương lai, tiết kiệm tiền và chuẩn bị cho những dự định quan trọng hơn trong cuộc sống. Nhưng khi đang gặp bạn bè hay làm một việc mình thích, bạn có thể thử ở lại với khoảnh khắc ấy thêm một chút. Không phải để gạt bỏ những điều chưa xong, mà để chúng không chiếm hết cả thời gian vốn dành cho hiện tại.
Không để sự so sánh dẫn dắt mọi lựa chọn
Thấy người khác đạt được điều mình cũng mong muốn, ai cũng có thể chạnh lòng nhưng điều đó không có nghĩa bạn dễ bị chi phối. Hãy cân nhắc mọi việc để những quyết định sẽ phù hợp với bản thân mình, bạn quyết định học một kỹ năng vì thật sự cần, thay vì sợ mình thua kém, hay bạn chọn một công việc vì nó phù hợp, thay vì chỉ vì danh tiếng đem lại. Cuộc sống của người khác có thể đẹp và đáng ngưỡng mộ nhưng vẫn không phải cuộc sống bạn muốn có.
Tiêu dùng có ý thức
Trước khi mua một món đồ, bạn dành chút thời gian nghĩ xem mình có cần nó không, sẽ dùng được bao lâu và nó có hợp với cuộc sống của mình không. Lối sống chậm đôi khi cũng chính là cách bạn tiêu dùng có ý thức, không nhất thiết phải ra quyết định ngay một món đồ mình thấy. Đôi khi điều đó giúp bạn nhớ ra ở nhà mình đã có thứ tương tự và không cần phải mua thêm nữa.
Trân trọng các mối quan hệ
Khi cuộc sống bận rộn, mình dễ nghĩ rằng chỉ cần thường xuyên gặp nhau là đã dành thời gian cho nhau. Nhưng đôi khi, trong một bữa cơm hay buổi cà phê, đầu óc mình vẫn mải nghĩ đến công việc và những việc phải làm tiếp theo. Với lối sống chậm, bạn thử dành sự chú ý cho người đang ở trước mặt, nghe họ kể hết câu chuyện, hỏi thêm điều mình thật lòng muốn biết và để cuộc gặp diễn ra mà không cần vội nhìn đồng hồ. Những người biết trân trọng mối quan hệ mình đang có sẽ biết cách sống chậm lại một cách hiệu quả hơn.
Sống chậm có phải là sống thụ động, thiếu tham vọng?
Không ít người e rằng sống chậm nghĩa là bớt cố gắng, trở thành người có lối sống thụ động để cơ hội trôi qua hoặc không còn đặt mục tiêu cho bản thân. Thật ra, bạn vẫn có thể làm việc chăm chỉ và mong mình tiến xa. Điều đáng quan tâm là mục tiêu ấy có ý nghĩa gì với bạn, và cách bạn theo đuổi nó có đang khiến mình phải đánh đổi quá nhiều hay không.
Sống thụ động là để mọi chuyện diễn ra mà không muốn lựa chọn hay chịu trách nhiệm. Còn lối sống chậm cần sự chủ động, bạn biết khi nào phải tập trung, khi nào nên nói lời từ chối và lúc nào mình cần nghỉ để tiếp tục. Một người có thể đặt mục tiêu lớn nhưng đi từng bước vừa sức, cũng có thể bận rộn với công việc mà vẫn giữ lại khoảng thời gian cho gia đình. Tham vọng của họ không biến mất chỉ vì họ không muốn lúc nào cũng quay cuồng.
Dĩ nhiên, không phải ai cũng có thể tự quyết định toàn bộ nhịp sống của mình. Sẽ có giai đoạn công việc dồn dập, gia đình cần bạn chăm sóc nhiều hơn khiến áp lực về sự trách nhiệm cùng đến một lúc. Khi ấy, lối sống chậm có thể không làm mọi việc dễ dàng hơn, nhưng sẽ giúp bạn có cách nhìn nhận đúng đắn cho những quyết định của mình và biết rõ mình đang làm vì điều gì.
Làm thế nào để bắt đầu sống chậm mà không tạo thêm áp lực?
Nếu muốn thử lối sống chậm, bạn không cần lập một thời khóa biểu mới hay bắt đầu ngày nào cũng bằng một buổi sáng hoàn hảo. Một ngày của bạn có thể vẫn có tiếng chuông báo thức, giờ cao điểm và vài việc chưa kịp làm xong. Hãy chọn một thay đổi đủ nhỏ để nó nằm được trong cuộc sống hiện tại, thay vì trở thành thêm một việc phải hoàn thành.
Bạn có thể bắt đầu từ điều mình vốn làm mỗi ngày như uống hết ly nước trước khi mở điện thoại, đi bộ vài phút sau bữa trưa hoặc ngồi nghỉ một lát khi vừa về nhà. Nếu thích viết, hãy ghi vài dòng về điều khiến mình vui hay mệt trong ngày. Không nhất thiết phải thực hiện đúng giờ, đủ phút nhưng hãy cố gắng duy trì liên tục mỗi ngày, những khoảng dừng ấy chỉ để bạn có dịp nhận ra mình đang cảm thấy thế nào.
Và cũng sẽ có những hôm bạn vẫn đang ăn vội, làm nhiều việc cùng lúc, chẳng tìm được phút nào để nghỉ ngơi sẽ dễ khiến bạn cảm thấy mệt mỏi. Khi việc cố gắng cho người khác khiến lịch trình ngày một chật hơn, bạn có thể tham khảo thêm góc nhìn về sống cống hiến mà không đánh mất bản thân. Sống chậm không phải một thói quen cần thực hiện hoàn hảo và ngay từ bây giờ, bất cứ khi nào thấy sẵn sàng, bạn vẫn có thể bắt đầu lại bằng một lựa chọn nhỏ.
Lời kết
Lối sống chậm có lẽ không bắt đầu từ một lịch trình thật thong thả, mà từ lúc bạn nhận ra mình muốn dành thời gian cho điều gì. Chỉ cần thỉnh thoảng dừng lại để lắng nghe mình và để ý đến người bên cạnh, bạn đã có thể tìm ra một nhịp sống dễ chịu hơn theo cách riêng. Nếu bạn vẫn đang tìm một nhịp sống khiến mình thấy dễ chịu hơn, hãy khám phá thêm những phong cách sống khác. Biết đâu một góc nhìn nào đó sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn điều mình đang cần.
